Ptasia grypa u kur: objawy, zakażenie i ochrona
Ptasia grypa u kur może wywołać nagłe padnięcia i śmiertelność do 100%. Objawy, drogi zakażenia, bioasekuracja i kroki przy podejrzeniu choroby.
Czym jest ptasia grypa u kur?
Ptasia grypa jest zakaźną chorobą zwierząt wywoływaną przez wirusy, którymi z reguły zakażają się ptaki. Wysoce zjadliwa grypa ptaków jest niezwykle zakaźną chorobą wirusową drobiu. Kury i indyki należą do gatunków o dużej wrażliwości na zakażenie i rozwój klinicznej postaci choroby.
Materiał ma charakter informacyjny. Grypa ptaków podlega obowiązkowi zgłoszenia, więc przy podejrzeniu choroby w stadzie zamiast diagnozowania na własną rękę zadzwoń do lekarza weterynarii lub powiatowego inspektoratu weterynarii.
Wirus grypy typu A i dzikie ptaki wodne
Dzikie ptactwo wodne jest uznawane za naturalny rezerwuar wirusów grypy typu A. Drób wodny może być również rezerwuarem i źródłem wirusa dla drobiu.
Najbardziej prawdopodobnym źródłem zakażenia drobiu domowego jest bezpośredni lub pośredni kontakt z wędrującymi ptakami dzikimi, zwykle ptactwem wodnym. Rola ptaków wędrownych w rozprzestrzenianiu wysokopatogennych wirusów nie jest jednak w pełni rozpoznana.
LPAI i HPAI - dwie postacie choroby
U ptactwa domowego zakażenie może wywołać dwie główne postacie choroby:
- LPAI, czyli postać niskopatogenna, zwykle powoduje łagodne objawy, takie jak nastroszenie piór lub spadek liczby znoszonych jaj. Może łatwo pozostać nierozpoznana.
- HPAI, czyli postać wysokopatogenna, ma gwałtowniejszy przebieg, szybko rozprzestrzenia się w stadzie i atakuje liczne narządy wewnętrzne. Śmiertelność może sięgać 100%, często w ciągu 48 godzin.
Jedynie wirusy podtypów H5 i H7 mogą wywoływać postać wysokopatogenną, ale nie każdy wirus H5 lub H7 jest wysokopatogenny. Wirusy tych podtypów krążące wśród drobiu w postaci niskopatogennej mogą ulec mutacji i przekształcić się w postać wysokopatogenną.
Jak ptasia grypa trafia do stada?
Do zakażenia dochodzi głównie drogą oddechową i pokarmową. Wirus może dotrzeć do drobiu podczas bezpośredniego kontaktu z zakażonym ptakiem albo pośrednio, przez zanieczyszczone otoczenie, materiały i wyposażenie.
Dzikie ptaki, odchody i wydzieliny
Zakażone ptaki wydalają wirusa w dużych ilościach przede wszystkim:
- z kałem,
- z wydzieliną z oczu,
- z wydzieliną z dróg oddechowych,
- z wydychanym powietrzem.
Kontakt z zakażonym ptakiem nie musi być bezpośredni. Źródło zakażenia może stanowić również materiał zanieczyszczony jego odchodami lub wydzielinami.
Zanieczyszczona pasza, woda i ściółka
Wirus może rozprzestrzeniać się przez zanieczyszczoną paszę, wodę, nawóz i ściółkę. Ochrona stada powinna więc uwzględniać zarówno kontakt z dzikimi ptakami, jak i możliwość zanieczyszczenia materiałów używanych przy drobiu.
Obuwie, ubranie, sprzęt i transport
Wirus może być rozprzestrzeniany przez zanieczyszczone ubranie, obuwie i sprzęt. W jego przenoszeniu mogą uczestniczyć również środki transportu.
Człowiek może zatem przyczynić się do szerzenia choroby, przenosząc zanieczyszczone przedmioty lub wyposażenie między miejscami, w których przebywają ptaki.
Objawy ptasiej grypy u kur - co powinno zaniepokoić?
Przebieg ptasiej grypy może obejmować zarówno łagodne, trudne do zauważenia zmiany, jak i gwałtowną chorobę z nagłymi padnięciami.
Łagodny przebieg
Postać niskopatogenna może powodować nastroszenie piór oraz spadek liczby znoszonych jaj. Objawy mogą być na tyle łagodne, że zakażenie pozostanie nierozpoznane.
Zobacz także materiały o objawach chorób kur oraz biegunce u kur.
Objawy oddechowe i zmiany wyglądu
Do objawów wymienianych przez Główny Inspektorat Weterynarii należą:
- silne łzawienie,
- kichanie i duszność,
- obrzęk zatok podoczodołowych,
- obrzęk głowy,
- sinica grzebienia i dzwonków,
- nastroszenie piór.
Mogą wystąpić także depresja, biegunka i objawy nerwowe.
Spadek pobierania paszy, wody i nieśności
U zakażonego drobiu może nastąpić spadek pobierania paszy i wody. W stadzie niosek możliwy jest gwałtowny spadek albo zatrzymanie produkcji jaj. Skorupy mogą być miękkie, a ostatnie jaja mogą być pozbawione skorup.
Nagłe padnięcia
W nadostrych i ostrych przypadkach padnięcia mogą być nagłe i występować bez widocznych wcześniejszych objawów albo w ciągu 24-48 godzin od ich pojawienia się. Śmiertelność może dochodzić do 100%.
Żaden z powyższych objawów nie wystarcza jednak do samodzielnego potwierdzenia choroby. Lista pomaga rozpoznać moment, w którym trzeba zadzwonić do lekarza weterynarii lub urzędu weterynaryjnego, a nie postawić diagnozę.
Co zrobić przy podejrzeniu ptasiej grypy?
Przy podejrzeniu choroby zachowaj ostrożność i ogranicz możliwość dalszego przenoszenia zanieczyszczonego materiału.
-
Unikaj bezpośredniego kontaktu. Nie dotykaj chorego drobiu, padłego dzikiego ptactwa ani przedmiotów, na których znajdują się ślady ptasich odchodów.
-
Zabezpiecz miejsce i wyposażenie. Urzędowy materiał wskazuje, że przy podejrzeniu lub stwierdzeniu choroby istotne jest zabezpieczenie pomieszczeń, sprzętu i nawozu oraz ich dokładne oczyszczenie i odkażenie.
-
Nie przenoś zanieczyszczonych przedmiotów. Ubranie, obuwie i sprzęt mogą przyczyniać się do rozprzestrzeniania wirusa.
-
Skontaktuj się ze specjalistą. Dalsze postępowanie ustal z lekarzem weterynarii lub właściwym urzędem weterynaryjnym.
-
Zadbaj o higienę rąk. Myj ręce ciepłą wodą z mydłem.
Bioasekuracja - jak chronić kury przed zakażeniem?
Działania ochronne warto oprzeć na urzędowo opisanych drogach zakażenia.
Ogranicz kontakt z dzikim ptactwem
Bezpośredni lub pośredni kontakt z wędrującymi ptakami dzikimi, zwykle wodnymi, jest wskazywany jako najbardziej prawdopodobne źródło zakażenia drobiu domowego. Organizując miejsce dla kur, ograniczaj możliwość takiego kontaktu oraz zanieczyszczenia paszy i wody.
Jeśli planujesz wyposażenie wybiegu, możesz porównać oferty siatek ochronnych dla drobiu.
Zwróć uwagę na odzież, obuwie i sprzęt
Zanieczyszczone ubranie, obuwie i sprzęt mogą przenosić wirusa. Nie wnoś do miejsca utrzymywania stada przedmiotów zabrudzonych materiałem pochodzącym od ptaków. Stosuj rutynową higienę rąk.
Przy organizowaniu wejścia do kurnika możesz porównać obuwie przeznaczone do kurnika.
Uwzględnij oczyszczanie i odkażanie
Wirusy grypy ptaków są wrażliwe na powszechnie stosowane środki dezynfekcyjne oraz detergenty. Przy podejrzeniu albo stwierdzeniu choroby Główny Inspektorat Weterynarii wskazuje na potrzebę dokładnego oczyszczenia i odkażenia zabezpieczonych pomieszczeń, sprzętu i nawozu.
Jeżeli kompletujesz wyposażenie strefy wejściowej, możesz porównać maty dezynfekcyjne.
Każdy preparat odkażający stosuj zgodnie z etykietą - to na niej znajdziesz stężenie, czas kontaktu i wymagane środki ochrony. Sposób postępowania przy podejrzeniu choroby ustal z lekarzem weterynarii lub właściwym urzędem.
Ptasia grypa a bezpieczeństwo człowieka i żywności
Wirusy ptasiej grypy mogą przekroczyć barierę gatunkową i zakazić człowieka. Za główny sposób zakażenia ludzi uznaje się bezpośredni kontakt z zakażonym drobiem albo z powierzchniami i przedmiotami zanieczyszczonymi jego odchodami.
Kontakt z chorym lub padłym ptactwem
Urzędowe zalecenia obejmują unikanie bezpośredniego kontaktu z chorym drobiem, padłym dzikim ptactwem oraz przedmiotami, na których znajdują się ślady ptasich odchodów. Zalecane jest również mycie rąk ciepłą wodą z mydłem.
W opisie zakażeń człowieka jako sytuacje o największym prawdopodobieństwie zakażenia wskazano ubój, skubanie pierza, patroszenie i przygotowywanie drobiu do przyrządzenia posiłku. Nie wykonuj tych czynności w odniesieniu do ptaków chorych lub podejrzanych o zakażenie.
H5N1 i zakażenia człowieka
Niektóre wirusy ptasiej grypy zakażały ludzi. Wśród wirusów, które przekroczyły barierę gatunkową, H5N1 powodował ciężkie przypadki choroby i zgony. Jednocześnie służby weterynaryjne i sanitarne wskazują, że wirus nie przechodzi łatwo z ptactwa na ludzi. Jeśli po kontakcie z chorym drobiem lub padłym dzikim ptakiem chcesz ocenić własny stan zdrowia, zgłoś się do lekarza albo do właściwej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
Jaja, mięso i obróbka termiczna
Obróbka termiczna niszczy wirusa. Nie ma dowodów, że właściwie przyrządzony drób lub jaja mogą być źródłem zakażenia.
W sprawie mięsa lub jaj pochodzących z podejrzanego stada nie podejmuj decyzji wyłącznie na podstawie poradnika. Skontaktuj się z lekarzem weterynarii lub właściwym urzędem.
FAQ - najczęstsze pytania właścicieli małego stada
Czy ptasia grypa może dotyczyć kilku kur?
Urzędowy opis wymienia kury jako gatunek o dużej wrażliwości na zakażenie i kliniczną postać choroby. Nie uzależnia tej podatności od liczebności stada. Znaczenie mają opisane drogi zakażenia, w tym kontakt z dzikimi ptakami oraz zanieczyszczona pasza, woda, ściółka, obuwie i sprzęt.
Czy brak wyraźnych objawów wyklucza zakażenie?
Nie. Postać niskopatogenna może powodować łagodne objawy i łatwo pozostać nierozpoznana. W ostrych przypadkach padnięcia mogą natomiast wystąpić nagle, bez wcześniejszych widocznych objawów.
Czy można rozpoznać chorobę samodzielnie?
Nie potwierdzaj ptasiej grypy wyłącznie na podstawie wyglądu lub zachowania kur. Urzędowe materiały opisują zarówno łagodny przebieg, jak i gwałtowną chorobę z nagłymi padnięciami. Przy podejrzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii lub właściwym urzędem weterynaryjnym.
Czy człowiek może zakazić się ptasią grypą?
Takie zakażenia występowały po przekroczeniu przez wirusa bariery gatunkowej. Za główną drogę uznaje się bezpośredni kontakt z zakażonym drobiem albo z powierzchniami i przedmiotami zanieczyszczonymi jego odchodami.
